Rəhman və Rəhim Allahın adı ilə.
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ
Həmd-səna Allaha məxsusdur,
الْاَوَّلِ بِلَا اَوَّلٍ كَانَ قَبْلَهٗ
(o Allah ki) Ondan əvvəl (heç bir varlıq) olmayan "Əvvəl"dir,
وَالْاٰخِرِ بِلَا اٰخِرٍ يَكُوْنُ بَعْدَهٗ
və Ondan sonra (heç bir varlıq) olmayacaq "Axır"dır.
الَّذِىْ قَصُرَتْ عَنْ رُؤْيَتِهٖ اَبْصَارُ النَّاظِرِيْنَ
Elə bir Allah ki, görən gözlər Onu görməkdə aciz (qüsurlu) qalmış,
وَ عَجَزَتْ عَنْ نَعْتِهٖ اَوْهَامُ الْوَاصِفِيْنَ
və vəsf edənlərin düşüncələri (vəhmləri) Onu tərif (vəsf) etməkdə acizdir.
ابْتَدَعَ بِقُدْرَتِهِ الْخَلْقَ ابْتِدَاعًا
O, məxluqatı (varlıqları) Öz qüdrəti ilə (heçdən, ilkin vəsait olmadan) xəlq etdi (icad etdi),
وَ اخْتَرَعَهُمْ عَلٰى مَشِيَّتِهِ اخْتِرَاعًا
və Öz istəyi (məşiyyəti) ilə onlara surət (ixtira) bəxş etdi.
ثُمَّ سَلَكَ بِهِمْ طَرِيْقَ اِرَادَتِهٖ
Sonra onları Öz iradəsinin axarına (yoluna) buraxdı (saldı),
وَ بَعَثَهُمْ فِىْ سَبِيْلِ مُحَبَّتِهٖ
və Özünə doğru eşq və məhəbbət yolunda (onları) məbus etdi.
لَا يَمْلِكُوْنَ تَاخِيْرًا عَمَّا قَدَّمَهُمْ اِلَيْهِ
Varlıqlar, onlar üçün təyin olunan (irəli çəkilən) hüdudlardan geri qalmaq iqtidarında deyillər,
وَ لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ تَقَدُّمًا اِلٰى مَا اَخَّرَهُمْ عَنْهُ
və onlardan geri salınan işlərdən irəli keçməyə də qadir deyillər.
وَ جَعَلَ لِكُلِّ رُوْحٍ مِنْهُمْ قُوْتًا مَعْلُوْمًا مَقْسُوْمًا مِنْ رِزْقِهٖ
O, (Öz lütfkarlığı ilə) onların hər bir canlısına (ruhuna) Öz ruzisindən məlum və bölünmüş bir qut (pay) təyin etdi.
لَا يَنْقُصُ مَنْ زَادَهٗ نَاقِصٌ
Hər kimin ruzisini artırıbsa, heç kim (naqis edən) onu azalda bilməz,
وَ لَا يَزِيْدُ مَنْ نَقَصَ مِنْهُمْ زَاۤئِدٌ
və onlardan hər kimin (ruzisini) azaldıbsa, heç kim (artıran) onu artıra bilməz.
ثُمَّ ضَرَبَ لَهٗ فِى الْحَيٰوةِ اَجَلًا مَوْقُوْتًا
Sonra onun (insan) üçün həyatda müəyyən bir ömür (əcəl) yazdı,
وَ نَصَبَ لَهٗ اَمَدًا مَحْدُوْدًا
və onun üçün məhdud bir sonluq müəyyənləşdirdi.
يَتَخَطَّاُ اِلَيْهِ بِاَيَّامِ عُمُرِهٖ
Ömrünün günləri ilə (addımlayaraq) o sonluğa yaxınlaşır,
وَ يَرْهَقُهٗ بِاَعْوَامِ دَهْرِهٖ
və həyatının (dövrünün) illəri ilə onu (əcəli) başa vurur (yetişir).
حَتّٰى اِذَا بَلَغَ اَقْصٰى اَثَرِهٖ
Nəhayət, o öz təsirinin (ömrünün) ən sonuna yetişib,
وَاسْتَوْعَبَ حِسَابَ عُمُرِهٖ
və ömrünün hesabını başa çatdıqda,
قَبَضَهٗ اِلٰى مَا نَدَبَهٗ اِلَيْهِ مِنْ مَوْفُوْرِ ثَوَابِهٖ اَوْ مَحْذُوْرِ عِقَابِهٖ
(Rəbbi) onun canını alar və dəvət olunduğu firavan savabına və ya qorxunc (acınacaqlı) əzabına sarı yönəldər.
لِيَجْزِىَ الَّذِيْنَ اَسَاۤؤُا بِمَا عَمِلُوْا وَ يَجْزِىَ الَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا بِالْحُسْنٰى
(Beləliklə) pislik (yaramazlıq) edənləri etdikləri əməllərinə görə cəzalandırar, yaxşı əməl sahiblərini də (gözəlliklə) mükafatlandırar.
عَدْلًا مِنْهُ
Bu, Ondan olan bir ədalətdir,
تَقَدَّسَتْ اَسْمَاۤؤُهٗ
Onun adları müqəddəsdir,
وَ تَظَاهَرَتْ اٰلَاۤؤُهٗ
və nemətləri (nişanələri) davamlı (aşkar)dır.
لَا يُسْئَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَ هُمْ يُسْئَلُوْنَ
O, etdikləri (felləri) barədə sorğu-sual olunmaz, lakin onlar (məxluqat) sorğu-suala çəkilərlər!
وَ الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِىْ
Və həmd olsun o Allaha ki,
لَوْ حَبَسَ عَنْ عِبَادِهٖ مَعْرِفَةَ حَمْدِهٖ عَلٰى مَا اَبْلَاهُمْ مِنْ مِنَنِهٖ الْمُتَتَابِعَةِ وَ اَسْبَغَ عَلَيْهِمْ مِنْ نِعَمِهِ الْمُتَظَاهِرَةِ
əgər O, bəndələrini onlara bəxş etdiyi davamlı minnətləri və bol (aşkar) nemətləri müqabilində Özünə həmd etmək mərifətindən məhrum etsəydi,
لَتَصَرَّفُوْا فِىْ مِنَنِهٖ فَلَمْ يَحْمَدُوْهُ
onlar Onun minnətlərindən (nemətlərindən) yararlanar, lakin Ona həmd etməzdilər,
وَ تَوَسَّعُوْا فِىْ رِزْقِهٖ فَلَمْ يَشْكُرُوْهُ
və Onun ruzisi ilə firavanlığa çatar, lakin Ona şükür etməzdilər.
وَ لَوْ كَانُوْا كَذٰلِكَ لَخَرَجُوْا مِنْ حُدُوْدِ الْاِنْسَانِيَّتِ اِلٰى حَدِّ الْبَهِيْمِيَّةِ فَكَانُوْا كَمَا وَصَفَ فِىْ مُحْكَمِ كِتَابِهٖ
Əgər belə olsaydı, onlar insanlıq hüdudlarından çıxar, heyvanlıq səviyyəsinə enər və (Allahın) Öz möhkəm Kitabında vəsf (buyurduğu) kimi olardılar:
اِنْ هُمْ اِلَّا كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ سَبِيْلًا
"Onlar heyvan kimidirlər, hətta (yolca) daha azğındırlar."
وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى مَا
Və həmd olsun Allaha o şeylərə görə ki,
عَرَّفَنَا مِنْ نَفْسِهٖ
Özünü (Öz nəfsindən) bizə tanıtdırdı,
وَ اَلْهَمَنَا مِنْ شُكْرِهٖ
və Ona şükür etməyi (bizə) ilham etdi,
وَ فَتَحَ لَنَا مِنْ اَبْوَابِ الْعِلْمِ بِرُبُوْبِيَّتِهٖ
və Öz rübubiyyətinə (Rəbbliyinə) aid elm qapılarını üzümüzə açdı,
وَ دَلَّنَا عَلَيْهِ مِنَ الْاِخْلَاصِ لَهٗ فِىْ تَوْحِيْدِهٖ
və Öz tövhidində (yeganəliyində) yalnız Ona ixlaslı olmaq üçün bizə yol göstərdi,
وَ جَنَّبَنَا مِنَ الْاِلْحَادِ وَالْشَكِّ فِىْ اَمْرِهٖ
və bizi Öz əmri barəsində azğınlığa (ilhada) və şəkk-şübhəyə düşmükdən qorudu (uzaqlaşdırdı).
حَمْدًا
(Allaha) elə bir həmd (olsun ki),
نُعَمَّرُ بِهٖ فِيْمَنْ حَمِدَهٗ مِنْ خَلْقِهٖ
bu həmd sayəsində, Onun məxluqatından Ona həmd edənlərin (cərgəsində) ömür (həyat) sürək,
وَ نَسْبِقُ بِهٖ مَنْ سَبَقَ اِلٰى رِضَاهُ وَ عَفْوِهٖ
və bu (həmdlə) Onun razılığına və əfvinə doğru irəli gedənlərdən də önə keçək (səbqqət alaq).
حَمْدًا
Elə bir həmd (olsun) ki,
يُضِىْۤءُ لَنَا بِهٖ ظُلُمَاتِ الْبَرْزَخِ
o (həmd) vasitəsilə Bərzəx zülmətini bizə işıqlandırsın,
وَ يُسَهِّلُ عَلَيْنَا بِهٖ سَبِيْلَ الْمَبْعَثِ
və o (həmdlə) məhşər (diriliş) yolunu bizə asanlaşdırsın,
وَ يُشَرِّفُ بِهٖ مَنَازِلَنَا عِنْدَ مَوَاقِفِ الْاَشْهَادِ يَوْمَ تُجْزٰى كُلُّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ وَ هُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ
və o (həmdlə) şahidlərin durduğu yerlərdə (Qiyamətdə) mənzillərimizi şərəfləndirsin; o gün ki, hər bir kəs (nəfs) qazandığı əməlin əvəzini alar və onlara zülm olunmaz.
يَوْمَ لَا يُغْنِىْ مَوْلًى عَنْ مَوْلًى شَيْئًا وَّ لَا هُمْ يُنْصَرُوْنَ
O gündə dostun (mövlanın) dosta heç bir faydası dəyməz və onlara kömək olunmaz.
حَمْدًا يَرْتَفِعُ مِنَّا اِلٰى اَعْلٰى عِلِّيِّيْنَ فِىْ كِتَابٍ مَرْقُوْمٍ يَشْهَدُهُ الْمُقَرَّبُوْنَ
Elə bir həmd ki, bizdən "İlliyyin"in ən ucasına yüksəlsin; yazılmış bir kitabda (qərar tapsın) ki, müqərrəblər ona şahidlik edirlər.
حَمْدًا تَقَرُّ بِهٖ عُيُوْنُنَا اِذَا بَرِقَتِ الْاَبْصَارُ وَ تَبْيَضُّ بِهٖ وُجُوْهُنَا اِذَا اسْوَدَّتِ الْاَبْشَارُ
Elə bir həmd ki, gözlərin bərələcəyi (qorxacağı) o gündə gözlərimiz onunla işıqlansın (sevinsin) və dərilərin (üzlərin) qaraldığı o gündə üzümüz onunla ağarsın!
حَمْدًا نُعْتَقُ بِهٖ مِنْ اَلِيْمِ نَارِ اللهِ اِلٰى كَرِيْمِ جِوَارِ اللهِ
Elə bir həmd ki, onunla Allahın ağrılı (əlim) atəşindən azad olub, Allahın kərim civarına (qonşuluğuna) yetişək.
حَمْدًا
Elə bir həmd ki,
نُزَاحِمُ بِهٖ مَلَائِكَتَهُ الْمُقَرَّبِيْنَ
onunla Onun müqərrəb mələkləri ilə (çiyin-çiyinə verib) izdaham edək,
وَ نُضَامُّ بِهٖ اَنْبِيَاۤئَهُ الْمُرْسَلِيْنَ
və onunla Onun mürsəl peyğəmbərlərinə qoşulaq,
فِىْ دَارِ الْمُقَامَةِ الَّتِىْ لَا تَزُوْلُ
zaval tapmayan əbədi qərar evində,
وَ مَحَلِّ كَرَامَتِهِ الَّتِىْ لَا تَحُوْلُ
və dəyişilməyən (zaval tapmayan) kəramət məhəllində.
وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِى
Və həmd olsun o Allaha ki,
اخْتَارَ لَنَا مَحَاسِنَ الْخَلْقِ
bizim üçün yaradılışın gözəlliklərini (ən gözəl biçimi) seçdi,
وَ اَجْرٰى عَلَيْنَا طَيِّبَاتِ الرِّزْقِ
və pak ruzilərini bizə ruzi (icra) etdi.
وَ جَعَلَ لَنَا الْفَضِيْلَةَ بِالْمَلَكَةِ عَلٰى جَمِيْعِ الْخَلْقِ
Və bütün məxluqat üzərində malik (hakim) olmaqla bizə fəzilət verdi,
فَكُلُّ خَلِيْقَتِهٖ مُنْقَادَةٌ لَنَا بِقُدْرَتِهٖ وَ صَائِرَةٌ اِلٰى طَاعَتِنَا بِعِزَّتِهٖ
beləliklə bütün məxluqatı Onun qüdrəti ilə bizə müti (itaətkar) olmuş və Onun izzəti ilə bizim itaətimizə çevrilmişdir.
وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِىْ اَغْلَقَ عَنَّا بَابَ الْحَاجَةِ اِلَّا اِلَيْهِ
Və həmd olsun o Allaha ki, Özündən qeyrisinə ehtiyac qapısını üzümüzə bağladı.
فَكَيْفَ نُطِيْقُ حَمْدَهٗ
(Belə olan halda) biz Onun həmdinə necə taqət gətirək (yerinə yetirək)?
اَمْ مَتٰى نُوَدِّىْ شُكْرَهٗ لَا مَتٰى
Yaxud Onun şükrünü nə vaxt əda edək (qurtaraq)? Xeyr, heç vaxt (Əsla)!
وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِىْ
Və həmd olsun o Allaha ki,
رَكَّبَ فِيْنَا اٰلَاتِ الْبَسْطِ
cismimizdə bədəni açmaq (bəst) üçün alətlər quraşdırdı (yaratdı),
وَ جَعَلَ لَنَا اَدَوَاتِ الْقَبْضِ
və bükmək (qəbz) üçün əzalar (alətlər) qərar verdi,
وَ مَتَّعَنَا بِاَرْوَاحِ الْحَيٰوةِ
və bizi həyat ruhları ilə bəhrələndirdi,
وَ اَثْبَتَ فِيْنَا جَوَارِحَ الْاَعْمَالِ
və bizdə əməlləri (yerinə yetirmək üçün) əzalar sabit etdi,
وَ غَذَّانَا بِطَيِّبَاتِ الرِّزْقِ
və bizi pak ruzilərlə qidalandırdı,
وَ اَغْنَا نَا بِفَضْلِهٖ
və Öz fəzli (ehsanı) ilə bizi ehtiyacsız etdi (zənginləşdirdi),
وَ اَقْنَانَا بِمَنِّهٖ
və Öz minnəti (bəxşişi) ilə bizə sərmayə (qənaət) verdi.
ثُمَّ اَمَرَنَا لِيَخْتَبِرَ طَاعَتَنَا
Sonra itaətkarlığımızı sınamaq üçün bizə (yaxşılıqları) əmr etdi,
وَ نَهَانَا لِيَبْتَلِىَ شُكْرَنَا
və şükrümüzü sınamaq (imtahan etmək) üçün bizə (haramları) qadağan etdi.
فَخَالَفْنَا عَنْ طَرِيْقِ اَمْرِهٖ
Biz isə Onun əmrinin yolundan çıxdıq (müxalif olduq),
وَ رَكِبْنَا مُتُوْنَ زَجْرِهٖ
və qadağan etdiyi (haram) əməllərin miniyinə mindik.
فَلَمْ يَبْتَدِرْنَا بِعُقُوْبَتِهٖ
Yenə də O, bizi cəzalandırmağa tələsmədi (səbirsizlik etmədi),
وَ لَمْ يُعَاجِلْنَا بِنِقْمَتِهٖ
və bizdən intiqam almağa (qəzəblənməyə) tələsmədi,
بَلْ تَاَنَّانَا بِرَحْمَتِهٖ تَكَرُّمًا
bəlkə Öz rəhməti və kərəmi ilə bizə güzəşt etdi (möhlət verdi),
وَانْتَظَرَ مُرَاجَعَتَنَا بِرَافَتِهٖ حِلْمًا
və Öz helmi və mehribanlığı (rəfəti) ilə (səhv yoldan) dönməyimizi gözlədi.
وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِىْ دَلَّنَا عَلَى التَّوْبَةِ الَّتِىْ لَمْ نُفِدْهَا اِلَّا مِنْ فَضْلِهٖ
Və həmd olsun o Allaha ki, Öz fəzli olmadan qazanmadığımız tövbə (və qayıdış) yolunu bizə göstərdi (dəlalət etdi).
فَلَوْ لَمْ نَعْتَدِدْ مِنْ فَضْلِهٖ اِلَّا بِهَا
Əgər biz, Onun fəzilətləri (bəxşişləri) içərisində yalnız bu (tövbə) nemətini saysaq (nəzərə alsaq),
لَقَدْ حَسُنَ بَلَاؤُهٗ عِنْدَنَا
yenə də Onun bizim yanımızdakı bəlası (imtahanı/bəxşişi) necə də gözəl,
وَ جَلَّ اِحْسَانُهٗ اِلَيْنَا
bizə olan ehsanı necə də böyük,
وَ جَسُمَ فَضْلُهٗ عَلَيْنَا
və bizim üzərimizdəki fəzli necə də əzəmətli (cismli)dir.
فَمَا هٰكَذَا كَانَتْ سُنَّتُهٗ فِى التَّوْبَةٍ لِمَنْ كَانَ قَبْلَنَا
Çünki bizdən əvvəlki (ümmətlərin) tövbəsində Onun sünnəsi (qayda-qanunu) bu cür deyildi.
لَقَدْ وَضَعَ عَنَّا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهٖ
Həqiqətən, iqtidarında (taqətində) olmadığımız işləri (yükləri) bizim öhdəmizdən götürmüş,
وَ لَمْ يُكَلِّفْنَا اِلَّا وُسْعًا
və bizə yalnız bacardığımız qədər təklif (vəzifə) vermiş,
وَ لَمْ يُجَشِّمْنَا اِلَّا يُسْرًا
və bizə asan olandan başqasını (çətinini) yükləməmişdir,
وَ لَمْ يَدَعَ لَاَحَدٍ مِنَّا حُجَّةً وَّ لَا عُذْرًا
və bizdən heç kimə (Özünə qarşı) bəhanə (hüccət) və üzr yeri qoymamışdır.
فَالْهَالِكُ مِنَّا مَنْ هَلَكَ عَلَيْهِ
Deməli, bizdən (bəndələrdən) həlak olan (bədbəxt olan) kəs, Ona asi olduğu üçün həlak olmuşdur,
وَ السَّعِيْدُ مِنَّا مَنْ رَغِبَ اِلَيْهِ
və xoşbəxt olan kəs isə Ona (Allaha) rəğbət bəslədiyi (itaət etdiyi) üçündür.
وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ بِكُلِّ مَا حَمِدَهٗ بِهٖ
Və həmd olsun Allaha o qədər (o həmdlə) ki, Onunla həmd edib (Onu),
اَدْنٰى مَلَاۤئِكَتِهٖ اِلَيْهِ
Ona ən yaxın (müqərrəb) mələkləri,
وَ اَكْرَمُ خَلِيْقَتِهٖ عَلَيْهِ
və dərgahında (yaradılmışların) ən əziz varlıqları,
وَ اَرْضٰى حَامِدِيْهِ لَدَيْهِ
və Onun yanında həmd edənlərin ən sevimliləri (razı salanları).
حَمْدًا يَفْضُلُ سَاۤئِرَ الْحَمْدِ كَفَضْلِ رَبِّنَا عَلٰى جَمِيْعِ خَلْقِهٖ
(Elə bir) Həmd ki, Rəbbimizin bütün məxluqatdan üstünlüyü qədər digər həmdlərdən üstündür (fəzilətlidir).
ثُمَّ لَهُ الْحَمْدُ
Sonra Ona həmd olsun
مَكَانَ كُلِّ نِعْمَةٍ لَهٗ عَلَيْنَا وَ عَلٰى جَمِيْعِ عِبَادِهِ الْمَاضِيْنَ وَ الْبَاقِيْنَ عَدَدَ مَا اَحَاطَ بِهٖ عِلْمُهٗ مِنْ جَمِيْعِ الْاَشْيَاۤءِ
Onun həm bizə, həm bizdən əvvəlki (keçmiş) və həm də qalan (gələcək) bütün bəndələrinə bəxş etdiyi hər bir nemətin müqabilində (sayı qədər), Onun elminin əhatə etdiyi bütün əşyaların (mövcudların) sayı qədər!
وَ مَكَانَ كُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهَا عَدَدُهَا اَضْعَافًا مُضَاعَفَةً اَبَدًا سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ
Və onlardan hər birinin müqabilində onların sayının bir neçə misli (qat-qat) qədər, əbədi, sərmədi olaraq Qiyamət gününədək!
حَمْدًا لَا مُنْتَهٰى لِحَدِّهٖ
Elə bir həmd ki, onun həddi-hüdudunun sonu olmasın,
وَ لَا حِسَابَ لِعَدَدِهٖ
və sayının hesabı olmasın,
وَ لَا مَبْلَغَ لِغَايَتِهٖ
və (çatılacaq) hədəfinin (sonluğunun) sonu olmasın,
وَ لَا انْقِطَاعَ لِاَمَدِهٖ
və müddətinin (zamanının) kəsilməsi (bitməsi) olmasın.
حَمْدًا يَكُوْنُ وُصْلَةً اِلٰى طَاعَتِهٖ وَ عَفْوِهٖ
Elə bir həmd ki, Onun itaətinə və əfvinə çatmaq (qovuşmaq) üçün vasitə olsun,
وَ سَبَبًا اِلٰى رِضْوَاٰنِهٖ
və Onun razılığına səbəb (olsun),
وَ ذَرِيْعَةً اِلٰى مَغْفِرَتِهٖ
və Onun məğfirətinə (bağışlanmasına) vəsilə (olsun),
وَ طَرِيْقًا اِلٰى جَنَّتِهٖ وَ خَفِيْرًا مِنْ نَقِمَتِهٖ
və Cənnətinə yol (açsın), və intiqamından (əzabından) qoruyan (pənah) olsun,
وَ اَمْنًا مِنْ غَضَبِهٖ
və Onun qəzəbindən amanda saxlasın,
وَ ظَهِيْرًا عَلٰى طَاعَتِهٖ
və Onun itaətinə kömək (arxa) olsun,
وَ حَاجِزًا عَنْ مَعْصِيَتِهٖ
və Ona qarşı günahdan saxlayan (maneə) olsun,
وَ عَوْنًا عَلٰى تَادِيَةِ حَقِّهٖ وَ وَظَاۤئِغِهٖ
və Onun haqqını və vəzifələrini ödəməyə kömək (yardımçı) olsun.
حَمْدًا نَسْعَدُ بِهٖ فِى السُّعَدَاۤءِ مِنْ اَوْلِيَاۤئِهٖ وَ نَصِيْرُ بِهٖ فِىْ نَظْمِ الشُهَدَاۤءِ بِسُيُوْفِ اَعْدَاۤئِهٖ
Elə bir həmd ki, bu həmdlə Onun övliyalarından olan səadətli (xoşbəxt) insanların içində xoşbəxt olaq və Onun düşmənlərinin qılıncı ilə şəhid olanların sırasına (nizamına) daxil olaq.
اِنَّهٗ وَ لِىٌّ حَمِيْدٌ.
Həqiqətən, O, ixtiyar sahibidir (kömək edəndir) və həmd (tərif) ediləndir!